NCEA Te Ao Haka Course Outline
He momo toi e aro ana ki te ahurea o Te Ao Haka, e whakarato ana i ngā whai wāhitanga mō ngā ākonga katoa ki te whai wāhi atu ki te ahurea Māori, ki te reo me ngā mahi tuku iho. Ko te mātauranga tuku iho te pūtake o Te Ao Haka, engari kei te ahu whakamua tonu te whanaketanga me te whanaketanga o te momo toi.
Ko ngā mea o roto o Te Ao Haka ko te ahurea, te reo me te tuakiri. Ko Te Ao Haka he waka e whakamahia ana hei wānanga me te whakawhitiwhiti kōrero mō te ahurea, ngā tikanga, ngā pūnaha mātauranga me ngā tikanga a te iwi. He whakamana a Te Ao Haka, ā, e aro ana ki te hiranga o te whānau, te marae, te iwi, te hapū me te waka mā te hononga ki ngā rā o mua, o nāianei me ngā rā kei te heke mai. Mā tēnei hononga ka whai wāhi te ākonga ki te whakatutuki i ō rātou pūmanawa katoa, tae atu ki te whakamana i a rātou ki te ngahau me te pārekareka ki ngā mahi toi.
E mōhio ana ngā ākonga e whai wāhi ana ki Te Ao Haka, ko te whakahīhī ki tō rātou ahurea me te kawenga anō hoki ki te waihanga i tētahi wāhi pai mō ētahi atu ki te whakapuaki tonu i a rātou anō i roto i te whakawhanake i ā rātou mahi toi. Nō reira, ka taea e ngā ākonga te mārama ki ā rātou takoha ki te momo toi.
Ngā Whakaaro Nui i roto i Te Ao Haka
WHAKAARO NUI I whānau mai a Te Ao Haka i roto i tōna horopaki
He mea nui kia mārama ngā ākonga ki ngā takenga mai me te whanaketanga o Te Ao Haka hei momo toi, ā, kia whai wāhi atu hoki rātou ki ēnei. Ko ngā ariā o te whakapapa me te taiao, tae atu ki te wāhi me te wā, he mea taketake ki Te Ao Haka.
NUI Ko ngā kōrero te pūtake o ngā tito katoa
He mea hanga a Te Ao Haka i runga i ngā kōrero, ā, ka whakawhitiwhiti kōrero. Hei whakauru atu ki Te Ao Haka, me whai pūkenga whakamārama me te whakawhitiwhiti kōrero ngā ākonga - pērā i te whakarongo, te pānui, te tuhituhi, te reo-ā-waha.
whakaaro nui
He taonga tuku iho, he taonga tuku iho a Te Ao Haka. He pūtake nō roto i te ahurea me te reo Māori, ā, he mea whakatairanga anō hoki. Ki te tini o ngā ākonga, he ara tēnei ki te whai wāhi atu ki te ao Māori.
BIG IDEA Te Ao Haka is uniquely and recognisably Māori
Hei whakauru atu ki Te Ao Haka, me whakauru ngā ākonga ki ngā tikanga, ki te reo, me te ahurea me te tuakiri Māori. Ko te mauri me te motuhaketanga o Te Ao Haka i ahu mai i ōna pūtake ahurea me ōna horopaki.
WHAKAARO NUI Mā te mahi whakaari anake ka tino mārama ai a Te Ao Haka
He wāhanga nui te mahi toi mō ngā ākonga o Te Ao Haka. Mā te mahi toi, ka taea e ngā ākonga te tūhura i ngā pūtake, ngā pūkenga, te auahatanga, te whakapuakitanga me te whakamahine. Ka noho te mahi toi hei wāhanga nui o ā rātou akoranga i a rātou e ahu whakamua ana i roto i tā rātou haerenga Te Ao Haka.
Nga Tohunga Matua
i Te Ao Haka
Ka whakawhanakehia e ngā ākonga o Te Ao Haka ngā pūkenga me ngā āhua rerekē e āhei ai rātou ki te ako mō te wā roa, hei whakarato hoki i a rātou mō te angitu ā muri ake nei.
He maha nga ahuatanga o Te Ao Haka, e whai waahi ai nga akonga ki te tipu ake hei kaihautu whakahīhī, māia, māia, mauritau, whai kawenga, pukumahi, pūmau, ngakau whakaiti e kaha ana ki te mahi tahi. The skills of manaaki, tiaki, aroha, whakapono, aumangea, tiaki wā and tōngakingaki will provide lifelong learning for students.
Mō te tini o ngā ākonga, mā Te Ao Haka ka taea e rātou te ako i te reo Māori kāore i mua. Mā Te Ao Haka ka akiaki, ka āwhina hoki i te ako i te reo ā-waha me te reo ā-tinana, kia whānui ake ai ngā pūkenga o ngā ākonga ki te whakawhitiwhiti kōrero.
He maha ngā huarahi e tukuna ana e Te Ao Haka mā ngā ākonga ki te whakatipu me te whakawhanake i ō rātou pūkenga kaiārahi. He maha ngā momo kaiārahi e hiahiatia ana e Te Ao Haka, ā, e tautokona ana hoki e ia, i runga i te atamira, i waho atu hoki. Mā tēnei ka whai wāhi ngā ākonga ki te tūhura me te whakaatu i te kaiārahi.
Ko te ako i Te Ao Haka e hiahia ana kia whai whakaaro nui, kia kaha te mahi, kia pono hoki. Ka whakawhanakehia e ngā ākonga o tēnei kaupapa he tikanga mahi pakari, he manawanui, he manawanui me ngā pūkenga whakaoti rapanga.
Kei roto i te mahi a Te Ao Haka te whanaungatanga. Ka ako ngā ākonga tetahi ki tetahi, ka hanga hononga nui, ā, ka ako ki te mahi tahi.
Pērā i ngā mahi toi katoa, ka whakatairangahia e Te Ao Haka te auahatanga me te whakapuakitanga o te whakaaro. Ka ako, ka tipu hoki ngā ākonga hei kaiwhakaari, me te whakatairanga anō hoki i ō rātou pūkenga whakaaroaro taha me te whakaaroaro arohaehae.
Ngā Ara
Mā Te Ao Haka ka whakaratohia he huarahi ki ngā ākonga i roto, i waho hoki i te kaupapa. Mā te whakawhanake i ngā pūkenga Te Ao Haka ka ako mō te wā roa, ā, ka waihangahia he ara mahi whai hua hei ārahi atu ki ngā akoranga i roto i ngā mara pērā i te whare tapere, te pouaka whakaata me te kiriata, te umanga tūruhi, te kāwanatanga rānei.
Mā Te Ao Haka ka whai wāhi ngā ākonga katoa ki te whanake hei tāngata whenua o te ao, me te whakatairanga i te ao Māori ki te ao whānui, mā roto i ngā whakaaturanga ki ngā manuhiri ki Aotearoa, ki tāwāhi hoki. Mā tēnei ka whai wāhi te ahurea Māori ki te noho hei tauira mō ngā ahurea taketake puta noa i te ao, e whai tikanga ana, e whai uara ana hoki, ehara i te mea ki a ia anō, engari ki ētahi atu anō hoki.